Katedra Dydaktyki Przekładu

 

Negotiating Translation and Transcreation of Children’s Literature

2020

Editors: Joanna Dybiec-Gajer, Riitta Oittinen, Małgorzata Kodura

The first book to apply the concept of transcreation to children’s literature in translation

Brings together a group of translation scholars, uniquely combining both theoretical expertise and hands-on experience in translating and illustrating for young audiences

Provides an indispensable resource for students and scholars in translation studies and children’s literature

This book offers fresh critical insights to the field of children’s literature translation studies by applying the concept of transcreation, established in the creative industries of the globalized world, to bring to the fore the transformative, transgressional and creative aspects of rewriting for children and young audiences. This socially situated and culturally dependent practice involves ongoing complex negotiations between creativity and normativity, balancing text-related problems and genre conventions with readers’ expectations, constraints imposed by established, canonical translations and publishers’ demands. Focussing on the translator’s strategies and decision-making process, the book investigates phenomena where transcreation is especially at play in children’s literature, such as dual address, ambiguity, nonsense, humour, play on words and other creative language use; these also involve genre-specific requirements, for example, rhyme and rhythm in poetry. The book draws on a wide range of mostly Anglophone texts for children and their translations into languages of limited diffusion to demonstrate the numerous ways in which information, meaning and emotions are transferred to new linguistic and cultural contexts. While focussing mostly on interlingual transfer, the volume analyses a variety of translation types from established, canonical renditions by celebrity translators to non-professional translations and intralingual rewritings. It also examines iconotextual dynamics of text and image. The book employs a number of innovative methodologies, from cognitive linguistics and ethnolinguistics to semiotics and autoethnographic approaches, going beyond text analysis to include empirical research on children’s reactions to translation strategies. Highlighting the complex dynamics at work in the process of transcreating for children, this volume is essential reading for students and researchers in translation studies, children’s fiction and adaptation studies.

gicala

Przekładanie obrazu świata. Językowy obraz świata w przekładzie artystycznym

Agnieszka Gicala, Kraków, Universitas 2018

Książka jest propozycją dla tłumaczy tekstów artystycznych, ich badaczy, dydaktyków i studentów. Podpowiada spojrzenie na przekład tekstu artystycznego jako na rekonstrukcję zawartego w nim niestandardowego językowego obrazu świata, który wyłania się z obrazu standardowego, czyli z interpretacji świata powszechnej w danym języku i kulturze. Niestandardowy JOS jest jak wierzchołek góry lodowej, wznoszący się ponad zanurzonymi głębiej podstawami JOS standardowego. Metaforą dwóch gór lodowych autorka obrazuje przekładanie tekstu artystycznego, które jest rekonstrukcją takiego układu językowych obrazów świata. Pokazuje ogrom i proporcje uświadamianych i nieuświadamianych językowo-kulturowych treści rozumianych jako językowy obraz świata oraz zawiłości jego przekładania na wszystkich etapach – od wyboru strategii po konkretne decyzje. Ilustracją do rozważań są analizy dwóch wierszy Wisławy Szymborskiej – Rozmowy z kamieniem i Chmur – oraz ich angielskich przekładów, podparte badaniem językowego obrazu kamienia i chmury, a także ich odpowiedników w języku angielskim.

Złota różdżka. Od książki dla dzieci po dreszczowiec raczej dla dorosłych

Joanna Dybiec-Gajer, Kraków, Tertium 2017

Autorka przygotowała pracę, będącą swoistą laurką, uświetniającą 160. rocznicę narodzin Złotej różdżki – klasycznej pozycji kanonu europejskiej literatury dziecięcej. Powstała książeczka stanowiąca znakomity przykład literatury przeznaczonej dla dwóch odrębnych grup czytelników: dorosłych i dzieci.

Każdy, kto śledził emocje, jakie w dzieciach budzi pisana z myślą o nich literatura, wie, że istnieją bohaterowie książek dla dzieci, którzy się nigdy nie starzeją – Alicja z Krainy Czarów i Ania z Zielonego Wzgórza, Mały Książę i Czarnoksiężnik z Krainy Oz, Kopciuszek i Piotruś Pan. Można wierzyć, że za sprawą książeczki przygotowanej przez Joannę Dybiec-Gajer Staś Straszydło oraz jego koleżanki i koledzy dołączą do tego grona. Uważam, że czytelnik Różdżki – i ten mały i ten dorosły – otrzymuje książeczkę śliczną, zabawną i ciekawą, skłaniającą zarówno do teoretycznych rozważań, jak i do refleksji nad losami tekstów, wędrujących przez różne epoki i obszary odmiennych kultur. (Z recenzji prof. dr hab. Elżbiety Tabakowskiej)

Jak sporządzać tłumaczenia poświadczone dokumentów? / Wie fertigt man beglaubigte Übersetzungen von Urkunden an?

Karsten Dahlmanns, Artur Dariusz Kubacki (2014)

„Jak sporządzać tłumaczenia poświadczone dokumentów? Przekłady tekstów z Wyboru polskich i niemieckich dokumentów do ćwiczeń translacyjnych z komentarzem / Wie fertigt man beglaubigte Übersetzungen von Urkunden an? Kommentierte Übersetzungen zu den Texten aus der Auswahl polnischer und deutscher Dokumente für Translationsübungen“
Wydawnictwo Biuro Tłumaczeń KUBART, Chrzanów 2014, s. 616.

Publikacja zawiera:

  • tłumaczenia 170 dokumentów polskich i niemieckich, w tym reprezentatywnych dokumentów metrykalnych, szkolnych, notarialnych, policyjnych, sądowych, pracowniczych, handlowych, księgowo-podatkowych i medycznych,
  • tłumaczenia dokumentów nie tylko z Niemiec, ale także z Austrii i Szwajcarii,
  • komentarze w 460 przypisach dotyczące alternatywnych rozwiązań translacyjnych,
  • przekład skrótów najczęściej występujących w tekstach specjalistycznych,
  • formalne i lingwistyczne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych,
  • metodologię wykonywania tłumaczeń poświadczonych,
  • wykaz literatury przedmiotu niezbędnej w pracy każdego tłumacza specjalistycznego.

Publikacja adresowana jest do szerokiego grona osób zainteresowanych przekładem tekstów specjalistycznych, a więc uczestników seminariów translacyjnych, kandydatów zgłaszających się do egzaminu na tłumacza przysięgłego oraz czynnych tłumaczy, którzy chcieliby skonfrontować swoje tłumaczenia z propozycjami przekładów zamieszczonymi w książce.

 

Tłumaczenie poświadczone. Status, kształcenie, warsztat i odpowiedzialność tłumacza przysięgłego

Artur Dariusz Kubacki (2012)

„Tłumaczenie poświadczone.
Status, kształcenie, warsztat i odpowiedzialność tłumacza przysięgłego”
Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska – LEX, Warszawa 2012, s. 372

Prezentowana publikacja jest pierwszym całościowym i pogłębionym opracowaniem różnorodnych aspektów pragmatyki zawodu tłumacza przysięgłego omawianych z punktu widzenia filologa, a nie prawnika. Zaliczyć należy do nich kształcenie kandydatów na tłumaczy przysięgłych, a następnie doskonalenie adeptów zawodu, procedury egzaminowania i ustanawiania, metodykę wykonywania tłumaczenia poświadczonego oraz przysięgłego tłumaczenia słowa żywego w sądzie, na Policji czy w urzędach lub innych instytucjach, a także wiążącą się bezpośrednio z wykonywaniem tego zawodu odpowiedzialność zawodową. Jest to praca interdyscyplinarna o charakterze teoretyczno-aplikatywnym, która wpisuje się w zakres badań juryslingwistyki (legilingwistyki), tj. nauki zajmującej się badaniem języka prawnego i prawniczego z wykorzystaniem wiedzy i metodologii językoznawczej. Została przygotowana na bazie wieloletnich doświadczeń autora jako praktykującego tłumacza przysięgłego języka niemieckiego oraz teoretyka i dydaktyka przekładu specjalistycznego.

The Reflective Translator. Strategies and Affects of Self-directed Professionals

Joanna Albin, Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien, Peter Lang 2014

Although university studies do not always provide translators with the necessary skills, many of them continue in their professional capacity, which is understood to be the result of self-directed learning processes. Thus, translators seem to be not only agents of their own education, but also products of translation operations. The data obtained by means of a questionnaire covers three areas: specialisation and the market, qualifications and competence as well as affects and attitudes. Also, a general description of translators’ specific self-directed learning strategies is provided. The results reveal that institutional training has virtually no importance in the professional education of translators and that the skills missed most in their everyday activity are those they failed to acquire by means of self-directed learning procedures.

Słowo-kontekst-przekład

red. J. Dybiec-Gajer, A. Tereszkiewicz, Kraków, Tertium 2014

Tematyka publikacji obejmuje zagadnienia dotyczące zarówno teoretycznych aspektów przekładu, jak i zagadnień wypływających z praktyki tłumaczenia. Zróżnicowanie tematyczne, metodyczne oraz stylistyczno-strukturalne ukazuje współczesną kondycję rozwijającej się się myśli przekładowej. W tomie znajdziemy refleksje nad aparatem pojęciowym przekładoznawstwa wpisujące się w tytułową triadę tomu, różne metodologie badawcze, od kognitywimu po stylometrię, a także materiał badawczy wywodzący się z różnych kontekstów użycia języka.

Zmierzyć przekład? Z metodologii oceniania w dydaktyce przekładu  pisemnego

Joanna Dybiec-Gajer, Kraków, Universitas 2013

Jest to praca pionierska, która podejmuje temat bardzo interesujący, choć mało jeszcze zgłębiony, a nade wszystko aktualny zarówno w perspektywie oferty kształcenia, jak i w perspektywie zawodowej. Można więc domniemywać, że zostanie ona entuzjastycznie przyjęta przez uczestników procesu dydaktycznego: studentów i nauczycieli, m.in. przez swoje praktyczne ukierunkowanie. Komentarz teoretyczny, nieodzowny w tego typu publikacjach, nie przesłania wymiaru praktycznego i metodologicznego analizowanego problemu. Autorka stawia przede wszystkim na użyteczność prowadzonych przez siebie badań oraz ich przydatność w podnoszeniu jakości kształcenia i pracy tłumaczy tekstów pisemnych.

Contrastive Analysis of English and Polish Surveying Terminology

Ewelina Kwiatek, Newcastle upon Tyne, Cambridge Scholars Publishing

This book, with a focus on English and Polish, is a study of surveying terminology, which may be considered as an under-researched area when compared to legal, medical or business terminologies. It examines differences between terms and concepts in the two languages. The purpose of the book is three-fold: firstly, to investigate how surveying terms are created and how they are named in English and Polish; secondly, to analyse concept systems of the two languages with respect to surveying terminology; and thirdly, to indicate the areas of surveying in which terminological and conceptual differences occur, the factors that trigger them and translation strategies which are used to solve them.

Przekład – teorie, terminy, terminologia

red. J. Dybiec-Gajer, M. Piotrowska, Kraków, Tertium 2012

Tematyka publikacji dotyczy przede wszystkim zagadnień terminologicznych w odniesieniu do przekładu i przekładoznawstwa, odzwierciedlając zarówno postępującą specjalizację tej dziedziny badań, jak i rosnące zainteresowanie przekładem specjalistycznym.

Verba volant, scripta manent. How to write an M.A. thesis in  Translation Studies

Maria Piotrowska, Joanna Dybiec-Gajer, Kraków, Universitas 2012

The book is aimed at those who want to investigate translation-related problems and write a Master’s thesis that is an academic thesis as part of their second cycle of studies in the European Higher Education Area. This target audience may be enlarged to include Bachelor’s degree students (the first level) for whom certain remarks and chapters in the book will be equally pertinent. The aim of the book is to guide and assist its users at each stage of their research, from identifying an area of interest, through selecting a topic, planning and conducting the research, to submitting their thesis and defending it in a final exam. Students may find it useful for self-study and reference, while teachers and supervisors can use it to enhance their course material.

Kompetencje tłumacza

red. M. Piotrowska, A. Czesak, A. Gomola, S. Tyupa, Kraków, Tertium 2012

Studium poświęcone różnym spojrzeniom na zawód i status tłumacza, które zaowocowały publikacją zbiorową pt. „Kompetencje tłumacza” pod redakcją M. Piotrowskiej, A. Czesaka, A. Gomoli i S. Tyupy. Artykuły stanowią przegląd współczesnej myśli na temat przekładu. Tom dedykowany jest prof. dr hab. Elżbiecie Tabakowskiej. Został opublikowany przez Wydawnictwo Tertium w 2011 roku.